Preek voor 27ste zondag, 4 oktober

Preek voor 27ste zondag door het jaar, 4 oktober 2020                                      Herwi Rikhof

Zonnelied van Franciscus / Mt. 21,33-43

 

Inleiding

Vandaag vieren we het feest van een heilige, van Franciscus van Assisi. Op zondag doen we dat niet zo vaak, we hebben wel een zondag voor de zieken, of een zondag voor de vrede, of een zondag voor de eenheid onder de christenen, maar niet voor een heilige. Vandaag doen we dat wel, want Franciscus is, als ik dat zo mag zeggen, geen gewone heilige. Hij was de zoon van een rijke vader die veel handel dreef met Frankrijk en daarom gaf hij zijn zoon ook de naam Franciscus, Frans. Franciscus deed wat veel rijke kinderen in die tijd en ook daarna deden: hij leefde erop los, kocht dure kleren en ging naar veel feesten, hij wilde ridder worden en ging in het leger van zijn stad. Hij werd gevangen genomen na een verloren oorlog en werd ziek. Toen hij wat beter was, zag hij hoe mensen met een besmettelijke ziekte, melaatsheid, behandeld werden en kreeg spijt van zijn vroegere losse leven. Hij deed afstand van zijn geld en ging zorgen voor arme mensen. Er waren steeds meer mensen die zich bij hem aansloten en ook vandaag zijn er mensen die dat gedaan hebben en doen: de franciscanen.

Onze paus is geen franciscaan, maar heeft wel als eerste paus die naam van Franciscus gekozen, omdat hij de zorgen van die heilige Franciscus voor de armen in onze wereld deelt en ook omdat hij nog een andere zorg deelt: aandacht voor de schepping. Franciscus was ook een dichter, en hij heeft op het eind van zijn leven een lied geschreven, het eerste lied in het Italiaans. Een lied met een refrein: laudato si, wees geprezen. Dat refrein heeft de paus gebruikt voor een belangrijk document over de zorg voor de schepping. Niet alleen dat refrein, laudato si, wees geprezen, maar het hele lied horen we vandaag als eerste lezing en straks aan het eind van de dienst wordt het – in een wat andere versie – ook nog gezongen.

We hebben vandaag niet alleen de paar zangers die onder de coronamaatregelen mogen zingen, maar ook een aantal kinderen die meezingen – ook volgens de regels. We vinden het fijn dat jullie vandaag op dit mooie feest van Franciscus willen zingen en ik zal straks in de preek iets over dat lied zeggen dat we lezen en zingen, want dat is geen gewoon lied.

 

ZONNELIED VAN FRANCISCUS

 Allerhoogste, almachtige, goede Heer,

van U zijn de lof, de roem, de eer en alle zegen.

U alleen, Allerhoogste, komen zij toe

en geen mens is waardig U aan te spreken.

Wees geprezen, mijn Heer, door al uw schepselen

vooral door mijnheer broeder zon

die de dag is en door wie Gij ons verlicht.

En hij is mooi en straalt met grote pracht;

 van U, Allerhoogste, draagt hij het teken.

Wees geprezen, mijn Heer, door zuster maan en de sterren.

Aan de hemel hebt Gij ze gevormd, helder en kostbaar en mooi.

Wees geprezen, mijn Heer, door broeder wind en door de lucht, bewolkt of helder, en ieder jaargetijde,

door wie Gij het leven van uw schepselen leven onderhoudt.

Wees geprezen, mijn Heer, door zuster water,

die heel nuttig is en nederig, kostbaar en kuis.

Wees geprezen, mijn Heer, door broeder vuur

door wie Gij voor ons de nacht verlicht;

en hij is mooi en vrolijk, stoer en sterk.

Wees geprezen, mijn Heer, door onze zuster , moeder aarde

die ons voedt en leidt,

en allerlei vruchten voortbrengt, bonte bloemen en planten.

Wees geprezen, mijn Heer, door wie omwille van uw liefde

vergiffenis schenken en ziekte en verdrukking dragen.

Gelukkig wie dat dragen in vrede,

want door U, Allerhoogste, worden zij gekroond.

Wees geprezen, mijn Heer, door onze zuster de lichamelijke dood,

die geen levend mens kan ontvluchten.

Wee hen die in doodzonde sterven;

gelukkig wie zij in uw allerheiligste wil vindt,

want de tweede dood zal hun geen kwaad doen.

Prijs en zegen mijn Heer,

en dank en dien Hem in grote nederigheid.

 

Preek

Een loflied op de schepping, met het refrein ‘wees geprezen’. Dat klinkt gewoon. Maar zo gewoon is het niet. Niet iedereen heeft oog voor de schoonheid van haar of zijn omgeving. En als we eerlijk zijn, die omgeving is niet altijd mooi. Ik vind dat wij hier in een mooie omgeving leven, maar er zijn ook gebieden waar ik liever niet zou wonen. Toen reizen nog kon, ben ik in streken geweest die heel mooi waren en heel lelijk, heb ik steden gezien waarin ik wel zou willen wonen en steden waarin ik nog niet dood zou willen liggen.

Een loflied op de schepping, met het refrein ‘wees geprezen’. Dat klinkt gewoon, maar dat is het niet, want het is een door en door gelovig lied. Een lied gericht tot God, die wordt geprezen. Niet alle mensen geloven, niet alle mensen zullen zo’n lied zingen of bidden. De werkelijkheid om je heen zien als schepping is de werkelijkheid zien als een gave, een geschenk, een cadeau. En dan niet alleen de omgeving om je heen, ook jezelf zien als een cadeau. Dat jij er bent en wie je bent : dat heb je gekregen. Een loflied op de schepping is een soort dank u wel dat ik er ben en dat ik ben wie ik ben.

Een loflied op de schepping. Dat klinkt gewoon. Maar zo gewoon is het niet, helemaal niet als we bedenken onder welke omstandigheden Franciscus dit lied schreef, niet op het hoogst van zijn kunnen, maar toen hij zwaar ziek lag. Hij kon geen licht aan zijn ogen verdragen, dag en nacht  moest hij in duisternis doorbrengen en die duisternis was ook naar binnen geslagen. Door twijfel en angst heen komt Franciscus tot dit lied, dit loflied op de schepping. Als je goed luistert, dan hoor je hem als het ware tegen zichzelf praten als hij tegen het eind over ziekte praat en mensen gelukkig noemt die hun ziekte en lijden dragen, uithouden, geduld hebben. Misschien is dat in onze tijd van corona wel iets waar we over moeten nadenken.

Een loflied op de schepping. Dat klinkt gewoon. Maar zo gewoon is het niet, want Franciscus noemt niet alleen de zon en de maan, niet alleen wind, water en vuur, maar noemt ze ook broeder en zuster, termen van verbondenheid en intimiteit die we alleen gebruiken voor onze meest naasten. Het aparte hiervan wordt misschien het meest duidelijk wanneer hij de oude term ‘moeder aarde’ gebruikt, maar ‘zuster’ toevoegt: zuster moeder aarde. Als je zo praat, als je voor de zon en de maan, voor de wind, het water en het vuur, voor de aarde termen gebruikt die je alleen voor mensen gebruikt die bij je horen en van wie je houdt, dan doe je iets heel aparts. Dan geef je aan dat je ze eigenlijk niet meer ‘gebruiken’, zeker niet misbruiken. Dan geef je aan dat je met respect met ze  wilt omgaan, zorgvuldig, aandachtig.

Een loflied op de schepping. Dat klinkt gewoon. Maar zo gewoon is het niet, want Franciscus noemt niet alleen de zon, de maan, water wind vuur de aarde, hij noemt ook de mens. De mens is ook een schepsel, een onderdeel van de grote schepping. Maar net als bij de zon en de maan is de manier waarop hij de mens noemt in dit lied weer apart. Hij noemt namelijk twee eigenschappen waardoor de mens mens kan worden en mens wordt: vergeven en vrede maken.

De vorige week zijn we met de groep jongeren die zich voorbereiden op het vormsel hier in de kerk geweest en ik heb toen wat verteld over die kapel daar, de kapel van Paasavond. Jezus komt drie dagen nadat hij vermoord is binnen bij zijn leerlingen die zich bang opgesloten hebben, omdat ze bang zijn ook vermoord te worden. Jezus komt binnen bij zijn leerlingen de hem verraden en in de steek gelaten hebben toen hij gearresteerd, veroordeeld en gekruisigd werd. Jezus komt binnen en maakt hen geen verwijten, zegt niet tegen hen: ‘waarom hebben jullie mij verlaten, verraden, in de steek gelaten’, wil geen wraak nemen, maar zegt ‘vrede’. Het is goed, we beginnen weer opnieuw en dan blaast hij over hen, geeft hen zo zijn Geest en zegt dan dat ze moeten vergeven. Ik denk dat Franciscus aan dat verhaal van Paasavond heeft gedacht, toen hij in zijn zonnelied schreef: Wees geprezen, mijn Heer, door wie omwille van uw liefde vergiffenis schenken.

Een loflied op de schepping. Dat klinkt gewoon. Maar zo gewoon is het niet, of toch wel.

Meer nieuws

Kardinaal Eijk over aangekondigde regeling euthanasie bij kinderen: ‘Maak de cirkel niet rond’

De Minister voor Gezondheidszorg, Hugo de Jonge, heeft op 13 […]

Overweging Weekend 17 -18 oktober, Cenakelkerk

  Overweging Weekend 17 -18 oktober 2020        […]

Preek voor de 28ste zondag, 11 oktober Cenakelkerk

Preek voor de 28ste zondag door het jaar 2020    […]

Bisschoppen spreken woord van bemoediging met het oog op tweede coronagolf – bekijk ook de video

Het aantal coronabesmettingen is begin oktober schrikbarend opgelopen. Dat heeft […]

Ontwikkelingen pastorietuin Malden, update oktober 2020

Persbericht 2 Verkorte Haalbaarheidsstudie herbestemming en nevenbestemming Antonius Abtkerk Malden

Malden wijziging woensdagvieringen

Doordeweekse eucharistievieringen op woensdag: iedere woensdag om 9.00 uur in […]

Preek voor de 26e zondag door het jaar 2020

Preek voor de 26ste zondag door het jaar 2020    […]

Raad van Kerken participeert in pleidooi voor mensenrechten: ook voor vluchtelingen uit Moria

Donderdag 24 september is in Trouw, de Volkskrant en het […]

Secretariaat Antonius Abtkerk Malden

De openingstijden van het secretariaat van de parochielocatie in Malden […]

Nieuwe versie van het protocol ‘Kerkelijk leven op anderhalve meter’ van 10 juli 2020

In deze vakantietijd hebben de bisschoppen een aantal regels m..b.t. […]

Het reserveringssysteem voor de kerkgangers

Vanaf 1 juli 2020 vinden er in parochie Heilige Drie-eenheid […]

TELEFONISCH CONTACT TIJDENS BEMOEDIGINGSMOMENTEN 024 – 345 34 71

Tijdens de Bemoedingsmomenten in de Ontmoetingskerk, maandag tot en met […]

Vieringen ONLINE in de Ontmoetingskerk

Iedere zaterdagavond en zondagochtend worden de vieringen van de parochie […]

Gebed en een kaarsje branden  in tijden van het Corona-virus

In verband met versoepeling van de maatregelen van de Nederlandse […]