Preek voor Aswoensdag 17 februari 2021 Cenakelkerk

Preek voor Aswoensdag 17 februari 2021                                                                  Herwi Rikhof

Joël 2,12-18 Mt. 6,1-6.16-18

 

Inleiding
Spanning tussen de twee lezingen, zelfs tegenstelling, maar bij nader toezien kun je ze ook lezen als een proces. De eerste lezing is het begin dat past bij ons mensen, zichtbaar, tastbaar. De tweede lezing is het doel, dat de buitenkant binnenkant wordt. De veertigdagentijd als een proces van verinnerlijking. De meditatieve openingszang voor deze veertigdagentijd kan ons daar bij helpen.

 

Preek
Het is een goede traditie dat we onze diensten in de advent en de veertigdagentijd beginnen met een tekst die telkens terugkomt en die ons in die voorbereidingsweken aan het denken kan zetten. Een tekst op muziek, op een melodie die je mee kunt zingen en je zo eigen kunt maken, want een melodie helpt vaak zo’n korte tekst te proeven. Dit jaar alleen een tekst, omdat we nog steeds niet mee mogen zingen.

Soms is die meditatieve openingstekst het resultaat van onderling overleg, brengt de een dit element in en de ander dat en groeit langzaam een originele, zelf gemaakte meditatieve openingszang. Soms ligt die tekst er al kant en klaar, zoals het geval is met de tekst van deze veertigdagentijd, een fragment uit een psalm, een eeuwenoude tekst maar wel mooi en toegankelijk vertaald.

Bij U, ik ben
altijd bij U
Gij houdt mij vast
uw hand in mijn hand.

Dat we voor deze tekst gekozen hebben heeft te maken met het thema dat deze veertigdagen centraal zal staan: verbond. Dat is een thema dat we al eerder in de veertigdagentijd centraal hebben gesteld en de reden daarvoor zijn de lezingen uit het Oude Testament. Maar dit jaar komt er een reden bij waarom we opnieuw dit thema centraal willen stellen: onze huidige omstandigheden, de coronacrisis.

Twee zaken die de afgelopen dagen speelden maken duidelijk dat die crisis steeds dieper ingrijpt. Gisteren natuurlijk de commotie rond de avondklok: voor sommigen een maatregel die niet echt leuk is en die nog meer beperkingen oplegt, voor anderen een maatregel die verder gaat, die ons rechtssysteem,  onze vrijheden aantast en termen als ‘dictatuur’ vallen dan. Maar voor mij was een bericht afgelopen maandag indringender: vanuit de geestelijke gezondheidszorg werd groot alarm geslagen. Mensen jong en oud die serieus in de problemen raken, ontwricht worden en zelfdoding overwegen.

Het is ook een goede traditie dat we bij onze diensten in de advent en veertigdagentijd ook altijd een afbeelding hebben, een tekening, een schildering, een beeld, op de voorkant van onze eigen boekjes, maar dit jaar vanwege de coronacrisis op aparte flyers. Een goede traditie omdat zo’n afbeelding je aan het denken kan zetten en dat denken ook richting kan geven en kan leiden.

Het beeld dat deze veertigdagentijd met ons mee gaat is gemaakt door de grote Franse beeldhouwer Auguste Rodin die leefde van 1840 tot 1917. Misschien niet zijn beroemdste of grootste beeld, maar toch in alle eenvoud een prachtig beeld. Twee handen.

Door alleen de handen af te beelden, los, zonder armen, zonder lichaam, richt Rodin onze aandacht op wat we met handen doen en we doen veel met onze handen. Gewone dingen en hoeveel gewone dingen realiseer je je als je een pols breekt en je je hand niet meer kunt gebruiken: aankleden, eten, typen, boodschappen dragen. Maar je gebruikt je handen niet alleen voor jezelf, maar ook om contact te maken met anderen, gewoon, een hand geven, maar ook voor minder gewone dingen: strelen, ondersteunen, slaan. Toen de Osloverdragen gesloten werden gaven de toenmalige minister-president van Israël Rabin en de leider van de Palestijnen Arafat elkaar uiteindelijk de hand en je ziet de toenmalige president Clinton met zijn handen die twee naar elkaar toe brengen. Het gewone handgeven krijgt op zo’n moment een diepe lading.

Door de coronacrisis hebben we gemerkt dat we een aantal van die gewone functies van onze handen moeten beperken: geen handen geven, niet even elkaar aanraken of stevig knuffelen. Door de coronacrisis merken we hoe belangrijk die gewone functies van contact zijn.

Door alleen de handen af te beelden, los, zonder armen, zonder lichaam, richt Rodin onze aandacht op wat we met handen doen, maar dat doet hij niet zomaar. Hij heeft die handen zo afgebeeld dat ze apart staan en ook weer niet. Niet echt de handen inéén, niet gevouwen als in gebed, of samengebald als een teken van overwinning, maar bij de polsen als het ware gekruist en met een lichte aanraking – of eigenlijk niet eens – van de toppen. Het is niet zo gemakkelijk dat beeld na te doen met je handen en dat suggereert dat het niet de twee handen hoeven te zijn van een persoon, maar twee handen van twee personen. En als je goed kijkt, zie je dat dat het geval is: twee rechterhanden.

Rodin heeft dat beeld de titel meegegeven: de kathedraal. Wie de grote kathedralen in Frankrijk heeft gezien, herkent in die handen de vorm van de ramen, de vorm van de bogen, niet rond zoals hier, maar spits, die als het ware een beweging naar boven maken. Door de titel krijgen die twee handen een symbolische waarde, een religieuze waarde. Door die titel is het niet vreemd of ongepast om die twee handen te zien als onze hand en de hand van God.

Gij houdt mij vast
uw hand in mijn hand.

Dat vasthouden, dat ‘uw hand in mijn hand’, krijgt door dit beeld ook een invulling die ik wel passend vind. Precies dat haast niet aanraken, dat niet samenballen, maar wel zo samen zijn dat daardoor die omhoog gaande beweging aangegeven wordt, wel zo samen zijn dat daardoor ruimte tussen die twee handen ontstaat, is iets dat past bij de omgang van God met ons, dat past bij verbond. God dwingt niet, forceert niet, geeft ons ruimte.

Bij U, ik ben
altijd bij U
Gij houdt mij vast
uw hand in mijn hand.

 

Meer nieuws

Overweging, 28 februari, 2e zondag 40 dagentijd 2021 B door pastoor Jacques Grubben.

In de afgelopen weken las ik een spraakmakend boek met […]

PaasChallenge in de parochies voor het hele gezin: “Wees niet bang!”

In samenwerking met de heilige Franciscusparochie (Bommelerwaard) en Jong Protestant […]

Preek voor de eerste zondag van de Veertigdagentijd 2021 Cenakelkerk

Preek voor de eerste zondag van de Veertigdagentijd 2021    […]

PLAATSEN VAN GENEZING: Het 9e woord ter bemoediging van onze bisschop Mgr. Gerard de Korte in de Veertigdagentijd..

Beste broeders en zusters, Afgelopen woensdag zijn wij de Veertigdagentijd […]