Preek voor Christus Koning 22 november, Cenakelkerk

Preek voor Christus Koning 2020                                                                                                    Herwi Rikhof

Ez 34,11-12.15.17, Mt 25,31-46     

 

Soms helpt het, soms niet, vaak helpt het, maar niet altijd. Kunst om een tekst uit de Schrift dichterbij te brengen, een afbeelding als een toegang tot een tekst. We weten allemaal hoe belangrijk beelden zijn. Je kunt op het nieuws wel horen over een ramp of een belangrijke gebeurtenis, maar beelden van die ramp, een kort filmpje over wat mensen overkomen is, helpt om dat nieuws dichtbij te brengen. Dat geldt ook voor het goede nieuws dat we hier horen of hopen te horen. Die beelden moeten dan wel een hulp zijn en dat zijn ze soms, niet altijd.

Neem nu de eerste lezing van vandaag, de lezing waarin beelden uit een agrarische misschien zelfs nomadische samenleving gebruikt worden: herder, schapen. Dat zijn geen beelden uit onze cultuur, dat zijn toch heel andere beelden dan tractoren op weg naar den Haag. Misschien komen de beelden van geiten deze week er wat dichterbij, maar je kunt niet zeggen dat de groei van het aantal geiten en het mogelijk verband met ziektes onder mensen in de buurt van geiten het nieuws heeft overheerst. Als het over gezondheid gaat, gaat het over andere zaken: de coronacijfers, de druk op de ziekenhuizen en de zorg. Het beeld van de herder die met zijn kudde rondtrekt en voor zijn dieren zorgt, staat niet op het netvlies van onze samenleving. Maar het is ook weer niet zo vreemd of zo ver weg, dat we ons er helemaal niets bij kunnen voorstellen. Het aantal mensen dat in deze coronatijd een huisdier genomen heeft, is gestegen. En dat helpt.

Die eerste lezing over een herder en zijn schapen is gekozen omdat in het verhaal dat Jezus vertelt en dat we als evangelie hebben gehoord hij ook het beeld van een herder en zijn kudde gebruikt. De eerste lezing eindigt met ‘ik zal recht doen aan het een dier tegenover het ander, tegenover ram en bok’. Jezus begint zijn verhaal met het scheiden van de bokken van de rammen, links en rechts, kwaad en goed. Dat verhaal is in onze traditie bekend geworden als het verhaal van het Laatste Oordeel en veel kunstenaars hebben dat verhaal verbeeld in schilderijen, fresco’s, beeldhouwwerken. In al die verbeeldingen is die scheiding in links en rechts, in kwaad en goed te zien. Maar zijn die afbeeldingen, zoals bijvoorbeeld dat indrukwekkende Laatste Oordeel waaronder je de kerk van Vézelay binnengaat, een hulp?

 

Voor mij gaat het in het verhaal van Jezus niet om die scheiding in links en rechts, maar om de verbazing links en rechts. Die verbazing aan beide kanten, de vragen links en rechts, ‘wanneer hebben u dan’, ‘wanneer hebben we u dan niet’, zijn voor mij de sleutel tot dit verhaal en wel de sleutel die dit verhaal tot echte goed nieuws maken. Die verbeelding van het Laatste Oordeel uit Vézelay pakt die verbazing niet of niet echt. Daar overheerst eerder andere emoties, aan de rechter kant een rustig genieten, aan de linker kant angst en schrik. Die verbeelding pakt wel waar het verhaal ook voor bedoeld is, om mensen te waarschuwen. Maar toch.

Misschien komt die aandacht voor de scheiding ook door dat andere beeld dat in dat verhaal van Jezus speelt: het beeld van de Mensenzoon, de koning als rechter. In onze geloofsbelijdenis zeggen we dat ook: die komen zal om te oordelen. Bij die manier van spreken hebben we waarschijnlijk meer beelden. De tekeningen in de kranten deze week van mensen die terecht staan voor geweld tegen een politicus of voor de dood van een kind. Filmpjes van rechters die een uitspraak doen of toelichten. Oordeel, veroordeling. Maar precies omdat die beelden dichter bij zijn, herkenbaarder zijn dan het beeld van de herder en zijn kudde, kunnen die beelden ook blokkeren om het verhaal van Jezus van vandaag goed te verstaan, als goede boodschap te verstaan. Door die beelden denken we dat we weten waar het om gaat. Jezus gebruikt dat beeld van rechter en rechtspraak wel, maar zet het op z’n kop en daar gaat het om.

Als je bij ons moet voorkomen, betrokken raakt in een rechtszaak, dan is dat omdat je iets verkeerds gedaan hebt, een overtreding begaan hebt, je niet aan de regels hebt gehouden die in onze maatschappij gelden: geld verduisterd, een auto gestolen, onder invloed gereden, ‘zinloos’ geweld gepleegd. De rechter kijkt dan of dat ook gebeurd is, of je ook fout bent geweest en hoe zwaar je de fout in bent gegaan. Als je niets verkeerds gedaan hebt, of als ze het niet kunnen bewijzen, dan ga je vrij uit. Waar het bij ons om gaat is of je iets verkeerds gedaan, regels overtreden hebt of niet. Daar worden we door onze rechters op beoordeeld.

Maar Jezus zegt heel iets anders, want die mensen aan de linkerkant die worden daar niet neergezet omdat ze iets verkeerds gedaan hebben, omdat ze regels overtreden hebben, want dat hebben ze helemaal niet: ze zijn dan ook verbaasd. Ze worden daar neergezet, omdat ze nagelaten hebben iets goeds te doen. Die mensen aan de rechterkant die worden daar niet neergezet omdat ze geen fout begaan hebben, want ze hebben ongetwijfeld iets verkeerd gedaan, maar omdat ze iets goeds gedaan hebben. Ook zij zijn verbaasd. Er is inderdaad een wereld van verschil tussen niet iets verkeerds doen en iets goeds doen.

Maar het op z’n kop zetten gaat nog verder. In onze rechtsstaat moeten je voorkomen als je iets buitengewoons verkeerd hebben gedaan. Te hard rijden wordt administratief afgehandeld, heb ik gemerkt. Je moet voorkomen omdat je iets gedaan hebben waardoor je iemand echt benadeeld hebt, om iets waardoor je de gemeenschap echt schade hebt toegebracht, om iets buiten het gewone. Maar in het evangelie van vandaag gaat het om heel gewone zaken: mensen eten en drinken geven, kleding geven, mensen opzoeken. Het gaat om zaken die in de loop van de traditie de werken van barmhartigheid zijn gaan heten. Gewone werken, maar die wel een stap verder gaan dan wat regels van ons verwachten: we hoeven die werken niet te doen. Als je die werken van barmhartigheid doet, heeft dat niet met regels of nog belangrijker, niets met prestatie te doen, maar met zoiets als luxe en overdaad. Barmhartigheid is altijd meer en meer en meer.

Als je naar die werken van barmhartigheid kijkt, wordt de verbazing nog groter. Op een of andere manier denken wij toch dat wat telt, dat is wat blijft. Maar wat telt in het verhaal van Jezus is van een andere aard. Wat voor hem telt, is het voorbijgaande, het vluchtige, dat wat zó bij ons hoort dat het met ons verdwijnt: een bezoekje, wat eten en drinken geven, onderdak. De werken van barmhartigheid zijn om zo te zeggen geen publieke werken. En dat is precies de goede boodschap van dit verhaal. Wij worden beoordeeld op gewone zaken die we allemaal kunnen doen en die niet buitengewoon zijn.

Er is een punt waarop bepaalde afbeeldingen het van Laatste Oordeel wel helpen dit verhaal van Jezus goed te begrijpen en dat zijn de afbeeldingen waarop die koning die oordeelt de tekenen van het lijden aan het kruis vertoont.

Degene die ons beoordeelt is geen afstandelijke onaangedane autoriteit, maar een die midden onder ons geleefd heeft en weet dat dat leven wonden slaat.

Meer nieuws

Advent: Het volk dat in het donker wandelt zal een groot licht zien

Het volk dat in het donker wandelt zal een groot […]

Preek voor de eerste zondag van de advent Cenakelkerk

Preek voor de eerste zondag van de advent 2020    […]

Overweging 1e zondag van de Advent 2020 B, 29 november, door pastoor Jacques Grubben.

De meditatieve gedachte in deze Advent is een passage uit […]

RedWednesday een spirituele bezinning, ook in onze Groenestraatkerk,  op de vervolging van christenen over de hele wereld.

Woensdagavond 25 november was het zover. Ook de Groenestraatkerk (H.Antonius […]

Paus Franciscus: ‘Wat kunnen wij met Kerstmis voor anderen betekenen?’

Wat kunnen wij met de kerstdagen aan anderen geven? Die […]

Overweging Christus Koning, zondag 22 november 2020 A door pastoor Jacques Grubben.

Nabijheid kan op twee manieren worden omschreven als dichtbij zijn […]

Overweging 33e zondag door het jaar 14-15 november, Cenakelkerk

Overweging 33e zondag door het jaar 14-15 november 2020 Lezingen […]

Boodschap voorzitters Europese bisschoppenconferenties: “Herwinnen van hoop en solidariteit”

De Katholieke Kerk in de Europese Unie, vertegenwoordigd door de […]

Preek voor Allerheiligen-Allerzielen 31 oktober, 1 en 2 november Cenakelkerk

Preek voor Allerheiligen-Allerzielen  31 oktober, 1 en 2 november 2020  […]

Nieuws update Cenakelkerk 1 november

Gelukkig kunnen onze vieringen met de benodigde aanpassingen vooralsnog doorgaan. […]

R.-K. Kerk houdt Nationale Roepingenweek van 1 tot en met 7 november

Voor het tweede jaar op rij organiseert de Rooms-Katholieke Kerk […]

Kardinaal Eijk over aangekondigde regeling euthanasie bij kinderen: ‘Maak de cirkel niet rond’

De Minister voor Gezondheidszorg, Hugo de Jonge, heeft op 13 […]

Bisschoppen spreken woord van bemoediging met het oog op tweede coronagolf – bekijk ook de video

Het aantal coronabesmettingen is begin oktober schrikbarend opgelopen. Dat heeft […]

Ontwikkelingen pastorietuin Malden, update oktober 2020

Persbericht 2 Verkorte Haalbaarheidsstudie herbestemming en nevenbestemming Antonius Abtkerk Malden

Malden woensdagochtend vieringen

Doordeweekse eucharistievieringen op woensdag: iedere woensdag om 9.00 uur in […]

Raad van Kerken participeert in pleidooi voor mensenrechten: ook voor vluchtelingen uit Moria

Donderdag 24 september is in Trouw, de Volkskrant en het […]

Secretariaat Antonius Abt-kerk Malden

De openingstijden van het secretariaat van de parochielocatie in Malden […]

Het reserveringssysteem voor de kerkgangers

Vanaf 1 juli 2020 vinden er in parochie Heilige Drie-eenheid […]

TELEFONISCH CONTACT TIJDENS BEMOEDIGINGSMOMENTEN 024 – 345 34 71

Tijdens de Bemoedingsmomenten in de Ontmoetingskerk, maandag tot en met […]

Vieringen ONLINE in de Ontmoetingskerk

Iedere zaterdagavond en zondagochtend worden de vieringen van de parochie […]

Gebed en een kaarsje branden  in tijden van het Corona-virus

In verband met versoepeling van de maatregelen van de Nederlandse […]