Preek voor de 12de zondag door het jaar 2021 Cenakelkerk

Preek voor de 12de zondag door het jaar 2021                                               Herwi Rikhof

2 Kor. 5, 14-17 / Mc. 4, 35-41

 

Inleiding
Uit het boek Job lezen we in de zondagse liturgie maar twee keer in de drie jaar een stukje. Eerder dit jaar, in februari, hebben we een klacht van Job gehoord over de vluchtigheid van het leven en vandaag horen we een fragment uit het slot van dat boek, een fragment gekozen vanwege het evangelie van vandaag over de storm op het meer, een fragment waarin God Job antwoordt. In februari heb gepreekt over dat boek Job. Vandaag wil ik dat niet weer doen, maar wat nadenken over een gedeelte van Paulus uit zijn tweede brief aan de Korinthiërs, de tweede lezing in het boekje.

 

Preek
Fascinerend, de serie de Romeinen op de tv. De afgelopen weken werd laat op de avond telkens een gedeelte uitgezonden van de bewerking van drie toneelstukken van Shakespeare over kopstukken uit de politiek van het Romeinse Rijk: Coriolanus, Caesar, Antonius en Cleopatra. Ik heb de hele serie opgenomen en kijk nu telkens een paar afleveringen achter elkaar op het moment dat het mij uitkomt. Fascinerend vanwege het spel van de acteurs, maar helemaal fascinerend vanwege de enscenering. De hoofdrol spelers niet in romeinse kleding, toga’s of zo, maar in hedendaagse pakken en jurken en het speelt zich af in een decor met hedendaags meubilair, met camera’s die alles zichtbaar opnemen, en op de achtergrond tv beelden, bijvoorbeeld van hedendaagse politici: Macron, Merkel, de ontmoeting van Trump met Kim Jung-un. Daardoor krijgen die eeuwenoude teksten van Shakespeare een verrassend en soms ook onthutsende actualiteit. In wat bijvoorbeeld Coriolanus zegt over het volk klinken hedendaagse politici door.

Diezelfde ervaring heb ik als ik bezig ben met de lezingen van de zondag: dat die oude teksten een verrassend en soms ook onthutsende actualiteit hebben. Niet altijd, maar wel vaak. Op het eerste gezicht lijkt dat verhaal over de storm op het meer actueel te zijn. Dat verhaal is in de loop van de geschiedenis verstaan als een verhaal over de kerk, over de vaak moeilijke situatie waarin het schip van de kerk zich bevindt. Toen Gregorius paus werd aan het einde zesde eeuw, was hij daar niet echt gelukkig mee en hij beschrijft de situatie van de kerk die hij aantreft als krakkemikkig en vraagt zich af of het schip van de kerk wel kan blijven drijven. We bevinden ons ook in een storm en er zijn mensen die zeggen dat door de coronacrisis de ontkerkelijking versneld is. Net als de leerlingen in de boot op het meer zijn er mensen die zich verbazen dat God niet ingrijpt. ‘Raakt het u niet dat wij vergaan?’ vragen zij ook. Het antwoord van Jezus aan zijn leerlingen zijn dan twee vragen die over de eeuwen heen tot ons gericht zijn: ‘waarom zijn jullie bang?’ ‘hoe is het mogelijk dat jullie geen geloof hebben?’.

Maar hoe actueel dat verhaal uit het evangelie ook mag zijn, hoe pertinent die vragen ook mogen zijn, ik vind de tekst van Paulus, als ik dat zo kan zeggen, actueler, pertinenter, onthutsender ook, misschien wel omdat die tekst weerbarstig is en wat meer nadenken vergt. Wat Paulus eeuwen geleden schreef aan een gemeente in Korinthe heeft vandaag voor ons hier in de Landstichting, denk ik, een verrassend en misschien ook wel onthutsende actualiteit.

Paulus gebruikt in dit gedeelte, zoals heel vaak in zijn betogen, tegenstellingen. Een tegenstelling die direct opvalt is die waarmee hij eindigt: oud – nieuw. ‘Het oude is voorbij, het nieuw is al gekomen.’ Hij praat ook over ‘een nieuwe schepping’. In onze vertaling staat iets eerder nog een keer ‘oud’: ‘oude maatstaven’. Maar over die vertaling moet ik wat zeggen. Paulus gebruikt daar namelijk een andere tegenstelling, die hij heel vaak gebruikt en die voor zijn denken fundamenteel is: vlees-Geest. ‘Naar het vlees’ staat er letterlijk in onze tekst. Ik weet dat die formulering, ‘naar het vlees’, misverstanden kan oproepen en daarom heeft men hier voor ‘oude maatstaven’ gekozen, maar als je weet dat het misverstanden kan oproepen, dan ben je gewaarschuwd. Als Paulus ‘vlees’ gebruikt, bedoelt hij niet ons lichaam, maar ons vergankelijke, brekelijke, eindige menselijke bestaan. We bestaan allemaal ‘in het vlees’, we zijn per slot mensen, maar we hoeven ons niet ‘naar het vlees’ te gedragen, anders gezegd, we hoeven onze normen en waarden, onze maatstaven, niet te ontlenen aan het vlees, aan ons brekelijke bestaan, aan onze maatschappij. Als gelovigen kunnen we ‘in het vlees’ anders leven, kunnen we in het vlees ‘naar de Geest’ leven. En in die zin is ‘naar het vlees’ te verstaan zoals het in ons gedeelte vertaald is: ‘volgens de oude maatstaven’. Als gelovigen hebben we een keuze gemaakt voor dat anders leven en hebben we dat ‘naar het vlees’ dus achter ons gelaten.

We hebben we die keuze gemaakt, dat ‘naar het vlees’ achter ons gelaten, of gaat het eerder om een keuze die we telkens moeten maken? Dat denk ik, omdat de omstandigheden waarin we leven telkens veranderen. Neem nu de persconferentie van afgelopen vrijdag. We waren er natuurlijk wel op voorbereid dat er versoepelingen zouden komen, die waren al uitgelekt of aangekondigd, maar dat bijna alle maatregelingen opgeschort zullen worden, hadden de meesten van ons waarschijnlijk niet verwacht. Eerder deze week hadden we als pastorale team een vergadering en toen kwamen ook de mogelijke versoepelingen ter sprake. We hebben toen besloten niet allerlei beslissingen te nemen over zingen, ter communie gaan enz., maar te wachten op de richtlijnen van de bisschoppen. We hebben toen ook besloten – en dat vond ik belangrijker – deze coronacrisis niet te beschouwen als een hinderlijke onderbreking en dus gewoon verder te gaan waar we voor de lockdown gebleven waren, maar deze crisis te gebruiken om goed te kijken naar allerlei aspecten van onze geloofsgemeenschap: wat hebben we geleerd van deze crisis, wat willen we bewaren, wat hebben we gemist, wat willen opnieuw oppakken en versterken. Vragen niet alleen aan het team en het bestuur, maar aan ons allen als gemeenschap. Ik wil wel een voorzetje geven.

We hebben ontdekt hoe belangrijk communicatie is en hoe belangrijk ook allerlei nieuwe technieken zijn. Zonder zoom was de crisis nog moeilijker geweest, de eenzaamheid nog veel groter. Gelukkig hebben we hier in onze kerk elke week uitzendingen via YouTube en later ook via Omroep Berg en Dal kunnen realiseren. En dat willen we blijven doen. En we zijn Ard en Bart veel dank verschuldigd voor hun creatieve inzet.

We hebben ook ontdekt dat naast de lichamelijke gezondheid ook de geestelijke gezondheid van belang is. We hebben met alle beperkingen kinderen kunnen voorbereiden op hun eerste communie en jongeren op hun vormsel, maar we hebben niet alles op het gebied van catechese kunnen doen. En dat willen we straks wel weer doen, voor de allerkleinsten, maar ook voor de volwassenen.

Wie in Christus is, is een nieuwe schepping zegt Paulus vandaag tot ons. Laten we dan onze creativiteit ook gebruiken voor iets nieuws.

Meer nieuws

Overweging 17-18 juli 2021 Cenakelkerk

Overweging 17-18 juli 2021              […]

Vieringen juli en augustus in de Cenakelkerk

Zaterdag 3 juli 17.00 uur Eucharistieviering Zondag 4 juli 11.00 […]

Preek voor de 15de zondag door het jaar 2021  Cenakelkerk

Preek voor de 15de zondag door het jaar 2021    […]

Overweging,11 juli, 15e zondag B 2021 door pastoor Jacques Grubben

Ik las laatst het getuigenis van een Braziliaanse moeder wiens […]

Preek voor de 14de zondag door het jaar  2021 Cenakelkerk

Preek voor de 14de zondag door het jaar  2021    […]