Preek voor de 26e zondag door het jaar 2020

Preek voor de 26ste zondag door het jaar 2020    Herwi Rikhof   Cenakelkerk

 

Fil. 2,1-11 / Mt. 21,28-32

 

Ik gebruik het al jaren, de eeuwenoude stelregel, je bidt zoals je gelooft, je gelooft zoals je bidt, of zoals die oorspronkelijk is geformuleerd: lex orandi, lex credendi, de wet van het bidden is de wet van het geloven. Ik heb die stelregel gebruikt in de colleges die ik gaf en nog steeds geef, in de artikelen en boeken die ik geschreven heb en nog steeds schrijf. En sinds ik hier met grote regelmaat voorga in de vieringen van het weekend en door de week is het belang en ook de vruchtbaarheid van die stelregel voor mij alleen maar groter geworden. Maar die stelregel is niet zo gemakkelijk toe te passen, omdat de teksten van de liturgie, of dat nu de wisselende zijn, zoals het openingsgebed, het slotgebed, de voorbeden, of dat het nu de vaste gebeden zijn zoals de geloofsbelijdenis en het grote dankgebed, omdat al die gebeden ook vragen op roepen en wel allerlei verschillende vragen.

 

Vragen over de betekenis van woorden. Ik heb er wel vaker op gewezen dat bepaalde woorden die hier in de liturgie kernwoorden zijn, in ons gewone spreken niet of nauwelijks functioneren: ‘genade’ bijvoorbeeld of ‘zonde’.

Maar ook vragen over diepere betekenis: je kunt wel begrijpen wat een woord betekent, maar sluit het ook aan bij jouw ervaring, verheldert het ook iets van jouw leven? Ik zal niet de enige zijn die bijvoorbeeld bij de psalmen die we bidden me soms afvraag wat dit met mij van doen heeft. En soms zegt de ene keer een tekst mij wel wat, maar is een volgende keer diezelfde tekst mij vreemd.

En dan zijn er ook nog vragen die opkomen, omdat ik het er niet mee eens ben, omdat ik de teneur van een gebed verkeerd vind of de begrippen verkeerd, omdat het niet strookt met mijn geloof. Het gaat in die stelregel niet om een soort eenrichtingsverkeer: in de trant van dit bidden we, dus moet je daarom ook maar geloven. Het gaat ook andersom. Daar zijn veel voorbeelden van te geven en ik geef met opzet geen persoonlijk voorbeelden, maar twee officiële. In de oude voorbeden van Goede Vrijdag werd over de onbetrouwbare Joden gesproken die schuldig waren aan de moord op Jezus. Die voorbede is verwijderd, omdat we als kerk zeker na de Holocaust anders zijn gaan denken over Joden. In de dodenliturgie van voor het Tweede Vaticaans Concilie nam de sequentie Dies irae een voorname plaats in, een lied vol dreiging, veroordeling, wanhoop. De gregoriaanse melodie is door componisten ook van filmmuziek gebruikt om dreiging op te roepen. Vanwege die sfeer van dreiging en wanhoop is dat lied verwijderd uit de officiële liturgie, omdat het niet past bij ons geloof in de verrijzenis en bij de hoop die dat geloof ons geeft.

 

Vandaag hebben we in eerste lezing gehoord hoe Paulus die stelregel toepast. Om een aantal aanwijzingen voor het christelijk leven te onderbouwen, aanwijzingen die te maken met eenheid en eensgezindheid, aanwijzingen die te maken hebben de verhouding tot de ander – niet alleen oog hebben voor je eigen belang, maar ook en vooral voor dat van anderen. Om die aanwijzingen voor dat leven van gelovigen te onderbouwen doet Paulus een beroep op een gebed, op een lied. Die gezindheid, die mentaliteit, die Geest moet onder u heersen, die Jezus Christus bezielde en dan volgt dat lied .

 

Ik heb net gezegd dat Paulus die aanwijzingen voor eensgezindheid en saamhorigheid, voor zorg en oog voor de ander onderbouwt met dat lied. Maar dat is toch niet helemaal correct geformuleerd, denk ik. Het kan namelijk verkeerd uitgelegd worden, alsof hij dat lied erbij sleept. Dat gebeurt vaak: een mening staat al vast en dan moeten daarna alleen nog argumenten gevonden worden. Het lied volgt wel op die aanwijzingen, maar dat lied is er eerder dan die aanwijzingen. En wel eerder in een dubbele zin. Paulus heeft dat lied niet zelf gemaakt, zeggen de bijbelgeleerden maar gevonden in een biddende gemeenschap. Dat lied was er al. En, dat lied van die biddende gemeenschap is voor hem dan ook de inspiratie, de bron voor die aanwijzingen. Dat lied is niet een soort vroom sausje dat een aantal aanwijzingen aanvaardbaar moet maken. Dat lied is de basis, de aanleiding voor die aanwijzingen. Dat lied was ook in die zin eerder. Als je Christen wilt zijn, moet je Christus navolgen, moet je door dezelfde mentaliteit door dezelfde Geest bezield zijn. Wat die mentaliteit inhoudt, dat weet je al, suggereert Paulus, want je bidt en je zingt toch:

 

Hij die bestond in goddelijke majesteit heeft zich niet willen vastklampen aan de gelijkheid met God. Hij heeft zichzelf ontledigd en het bestaan van een slaaf op zich genomen. Hij is aan de mensen gelijk geworden en als mens verschenen, heeft hij zich vernederd door gehoorzaam te worden tot de dood, dot de dood aan een kruis”.

 

Ja, maar. Is dat zo vanzelfsprekend, zo natuurlijk ? Nee, niet wat daarin over Christus gezegd wordt en niet wat daaruit volgt voor ons. Het is toch helemaal niet natuurlijk dat iemand zijn eigen vastigheid en levenspatroon prijs geeft, zichzelf niet voorop stelt. Wat precies nu de tweede golf van corona veroorzaakt, weten we niet, maar wel dat het óók te maken heeft met mensen die de inperkende maatregelen moe zijn en hun ding willen doen.

 

Nee, het is niet natuurlijk of vanzelfsprekend wat daar over Christus gezegd wordt en in het verlengde dus ook niet vanzelfsprekend wat Paulus over ons zegt. Zouden we daarom die tekst maar weg moeten doen, zoals dat is gebeurd met die voorbede van Goede Vrijdag of de dies irae, omdat ook dit lied niet strookt met ons geloof? Nee, dat kan niet, hier gaat het om die andere richting. In dat lied dat Paulus heeft ontdekt in die gemeenschap wordt namelijk precies de kern van ons christelijke geloof verwoord. Als je dit bidt, is dat wat je gelooft met alle consequenties van dien. je dit bidt, is dat wat je gelooft, met alle consequenties van dien.

 

Het kruis is voor ons Christenen het symbool bij uitstek en dat staat voor die gezindheid, die mentaliteit die was in Jezus. Het kruis is daarmee een voortdurend vraagteken bij die haast natuurlijke reactie van voor jezelf zorgen en opkomen. Het kruis is en blijft een ongemakkelijk symbool.

 

En nu wordt wat Paulus ter inleiding zegt van belang en misschien wel belangrijker dan ooit. Paulus wijst namelijk op saamhorigheid, eensgezindheid, zorgzaamheid. Dat zijn zaken die met al de verontrustende berichten over de stijgende corona-infecties, de druk op de ziekenhuizen, ook onder druk komen te staan. Kunnen wij als christenen in elk geval weerstand bieden aan die druk met behulp van de Geest die Christus bezielde. Is het niet goed om vandaag daar voor te bidden?

Meer nieuws

Kardinaal Eijk over aangekondigde regeling euthanasie bij kinderen: ‘Maak de cirkel niet rond’

De Minister voor Gezondheidszorg, Hugo de Jonge, heeft op 13 […]

Overweging Weekend 17 -18 oktober, Cenakelkerk

  Overweging Weekend 17 -18 oktober 2020        […]

Preek voor de 28ste zondag, 11 oktober Cenakelkerk

Preek voor de 28ste zondag door het jaar 2020    […]

Bisschoppen spreken woord van bemoediging met het oog op tweede coronagolf – bekijk ook de video

Het aantal coronabesmettingen is begin oktober schrikbarend opgelopen. Dat heeft […]

Ontwikkelingen pastorietuin Malden, update oktober 2020

Persbericht 2 Verkorte Haalbaarheidsstudie herbestemming en nevenbestemming Antonius Abtkerk Malden

Preek voor 27ste zondag, 4 oktober

Preek voor 27ste zondag door het jaar, 4 oktober 2020  […]

Malden wijziging woensdagvieringen

Doordeweekse eucharistievieringen op woensdag: iedere woensdag om 9.00 uur in […]

Raad van Kerken participeert in pleidooi voor mensenrechten: ook voor vluchtelingen uit Moria

Donderdag 24 september is in Trouw, de Volkskrant en het […]

Secretariaat Antonius Abtkerk Malden

De openingstijden van het secretariaat van de parochielocatie in Malden […]

Nieuwe versie van het protocol ‘Kerkelijk leven op anderhalve meter’ van 10 juli 2020

In deze vakantietijd hebben de bisschoppen een aantal regels m..b.t. […]

Het reserveringssysteem voor de kerkgangers

Vanaf 1 juli 2020 vinden er in parochie Heilige Drie-eenheid […]

TELEFONISCH CONTACT TIJDENS BEMOEDIGINGSMOMENTEN 024 – 345 34 71

Tijdens de Bemoedingsmomenten in de Ontmoetingskerk, maandag tot en met […]

Vieringen ONLINE in de Ontmoetingskerk

Iedere zaterdagavond en zondagochtend worden de vieringen van de parochie […]

Gebed en een kaarsje branden  in tijden van het Corona-virus

In verband met versoepeling van de maatregelen van de Nederlandse […]