Preek voor de 4de zondag van Pasen 2022 Cenakelkerk

Preek voor de 4de zondag van Pasen 2022                                           Herwi Rikhof

Openb. 7,9.14b-17 Joh. 10,27-30

 

Inleiding
De afgelopen weken hebben we als evangelie verhalen gehoord over de verschijningen van de verrezen Heer; nu begint een andere fase in de paastijd, want er klinken de komende weken andere evangelieteksten, intieme teksten over relaties, teksten uit wat Jezus die laatste avond tegen zijn leerlingen zegt, teksten uit het gebed dat hij bidt voor hij de hof van olijven ingaat, zijn lijden en dood tegemoet. Vandaag op de zondag van de Goede Herder, horen we een fragment uit een discussie van Jezus met mensen die vragen of hij de Messias is of niet. Jezus praat dan over bij hem horen of niet. En hij praat over zijn schapen die hem herkennen aan zijn stem en hem volgen.

Een tekst die mooi past bij roepingen-zondag, een zondag die zoals de paus dat de afgelopen dagen duidelijk heeft gemaakt ieder van ons geldt. Daarom is de tweede lezing uit de Openbaring over die ontelbare massa uit alle volkeren en rassen en talen ook zo passend.

 

Preek
De titel van de cd is wat overdreven: ‘een stem van duizend kleuren’. Duizend is wel erg veel, maar als ik de cd opzet, begrijp ik wel waarom die titel gekozen is. Goede zangeressen en goede zangers kunnen niet alleen de noten zuiver zingen, maar kunnen die noten ook kleuren, en de zangeres op deze cd kan dat zeker: ze kleurt de noten. Zo praten we als we iets te pakken van een stem, dan zeggen we niet alleen hard of zacht, zuiver of onzuiver, warm of kil, maar spreken we ook over kleuren. Je hebt donkerbruine stemmen en staalblauwe.

Welke kleur heeft de stem van Jezus? Dat is natuurlijk een onmogelijke vraag. Onmogelijk omdat we geen opname hebben. Maar tegelijkertijd is het ook een uitdagende vraag, omdat die vraag ons aan het denken kan zetten, over het beeld dat wij hebben van Jezus, omdat die vraag het beeld dat wij hebben van de Goede Herder kan verduidelijken en misschien ook wel kan corrigeren.

Welke kleur heeft de stem van Jezus? Of moet je vragen welke kleuren heeft zijn stem. Ja, dat is, denk ik, een betere vraag: welke kleuren heeft zijn stem. Net als die zangeres op de cd, kleurt hij zijn stem naar onderwerp en gehoor, denk ik. Als hij Petrus terecht wijst en hem satan noemt, dan klinkt zijn stem anders dan wanneer hij Petrus roept en hem een visser van mensen maakt. Als hij tegen de storm op het meer om stilte roept, klinkt zijn stem anders dan wanneer hij zijn leerlingen zijn intieme gebed, het Onze Vader leert. Als hij in discussie gaat met omstanders die hem willen doden, klinkt zijn stem anders dan wanneer hij zijn leerlingen op Paasavond vrede wenst. Dat is logisch denk ik, dat past bij een goede communicator en dat is Jezus anders zouden mensen niet naar hem komen luisteren.

Wat is de kleur van de stem die wij horen? Hij praat als herder tegen ons als schapen. Dat bepaalt de kleur, de kleuren nu: die functie van hem en die situatie van ons. Hij als herder, wij als schapen. We moeten maar alle schattige beelden vergeten van jonge lammetjes in de wei, zoals ik de afgelopen week nog zag, of die romantische sfeer van een herder die op een schilderij kalm het avondrood in wandelt. Wanneer in de Schrift het beeld van de herder gebruikt wordt, gaat het om leiderschap, gaat het om verantwoordelijkheid, om verantwoordelijkheid hebben den verantwoordelijkheid nemen. Wanneer in de Schrift het beeld van de herder gebruikt wordt, gaat het om zorg, om zorg hebben voor anderen en om zorg geven aan anderen. Wanneer in de Schrift het beeld van de herder gebruikt wordt, gaat het om een contrast tussen goede en slechte herders, goede en slechte leiders.

Dat contrast kunnen we niet fundamenteel genoeg zien, omdat het niet een contrast is tussen deze minister-president of die, tussen deze paus of die, maar tussen God enerzijds en menselijke leiders anderzijds. Dat fundamentele contrast klinkt door in wat Jezus zegt. Hij is de goede Herder, de herder van Godswege, of zoals we net gehoord hebben: hij en de Vader zijn een. Het is ook niet voor niets dat in reactie op wat Jezus zegt, hij, iets verder in het evangelie (v. 33), van godslastering wordt beschuldigd en men hem wil stenigen.

Hij praat dus tot ons als iemand die verantwoordelijkheid heeft en ook neemt, Gods verantwoordelijkheid, als iemand die zorg heeft en ook geeft, Gods zorg. Dat is het verrassende en onthutsende: die verantwoordelijkheid en zorg gaan zover dat hij zijn eigen leven daarvoor inzet, dat hij zijn leven geeft. Een zorg en een verantwoordelijkheid zonder beperking of grens. Dat kleurt die stem.

Die stem horen wij als schapen. Wanneer in de Schrift gesproken wordt over mensen als schapen is dat meestal in verband met problemen: zij zijn verstrooid, zij zijn verwaarloosd, zij zijn verlaten, zij zijn vermoeid. En dat beeld past bij onze huidige situatie. De beelden uit Oekraïne gaan niet alleen over hen daar, maar ook over ons hier. Blijkbaar wordt in de Russische pers en op de Russische tv zonder enige terughoudendheid gesproken over het bombarderen van Europa en Amerika met nucleaire wapens, London en Engeland plat in een zoveel seconden. De neiging bestaat om je af te sluiten voor dat verontrustende nieuws. Maar dan wordt juist belangrijk dat de stem van Jezus de herder klinkt en doordringt. En misschien moeten we op dit punt verder gaan dan alleen praten over de kleur of de  kleuren van zijn stem van de stem, maar ook letten op wat hij zegt en vooral wat hij niet zegt, welke woorden hij niet gebruikt.

Wraak en geweld, je zelf genoeg zijn en je zelf redden, dat zijn woorden die we niet van hem horen. In de Goede Week hebben we gehoord dat anderen hem uitdagen die woorden wel te spreken en ook de daad bij het woord te voegen, maar we hebben ook gehoord dat hij in de moeilijkste omstandigheden van zijn leven dat weigert: hij verbiedt geweld als hij gearresteerd wordt, hij komt niet van het kruis af ook al sporen de toeschouwers en de man naast hem daar toe aan.

Wat zegt Jezus wel? De wil van de Vader doen, vergeven, vrede brengen, je kruis opnemen, je leven geven. Grote woorden, Maar wat betekent die concreet? Misschien helpen de stemmen die we in de afgelopen week bij de viering van 4 en 5 mei stemmen gehoord die dat afsluiten doorbreken. We hebben gehoord dat vrijheid niet vanzelfsprekend is, dat vrijheid niet als een vaststaand feit aangenomen kan worden, maar dat vrijheid telkens en voortdurend zorg en inzet vraagt. We hebben we ook gehoord over de noodzaak van een moreel kompas om onze beschaving als beschaving te laten bestaan en indrukwekkende voorbeelden daarvan gehoord van Joodse mensen die juist in concentratiekampen opkwamen voor recht en beschaving. Volgende week wordt Titus Brandsma heilig verklaard en deze week heb ik het geschrift gelezen dat hij in zijn gevangencel in Scheveningen in 1942 schreef over het verzet van m.n. het katholieke volksdeel tegen de NSB: iemand met een duidelijk kompas en met een duidelijke visie.

Nu denkt u misschien: zo’n heilige dat is toch te groot voor ons. Ik denk van niet. In wat ik nu over Titus gelezen heb, zie ik nu een gewoon mens, die graag een pijp rookte, die ook zijn beperkingen had, maar die ook iets had wat hem tot een voorbeeld maakt voor ons nu: zijn alertheid. Onachtzaamheid is het grote gevaar dat ons bedreigt, schrijft Ernst Hirsch Ballin in een tijdschrift  ter gelegenheid van de heiligverklaring van Titus dat uitgegeven is door de Nederlandse bisdommen en Karmelprovincie. Stap voor stap vinden veranderingen plaats waar we aan wennen en die normaal worden: in die omstandigheden is alertheid, achtzaamheid van belang, zodat we niet verrast worden als het (weer) te laat is, is een kompas en visie nodig, moet de stem van de Goede Herder tot ons doordringen en moeten we die stem keer op keer concreet maken.

Meer nieuws

Parochiefeest op 12 juni

Op zondag 12 juni viert onze parochie feest. Op de […]

Preek voor de 6de zondag na Pasen 22 mei 2022 Cenakelkerk

Preek voor de 6de zondag na Pasen 2022      […]

Overweging 22 mei 2022 door pastor Joska van der Meer

Handelingen 15,1-2.22-29 Apokalyps 21, 10-14, 22-23 Johannes 14, 23-29 In […]

Overweging, 22 mei, 6e zondag Pasen 2022 C door pastoor Jacques Grubben

Een aantal malen per jaar mag ik als geestelijk leidsman […]

Plechtig Marialof

Aanstaande zondag is er een plechtig Marialof in de Kruispuntkerk. […]