Preek voor de Openbaring van de Heer   Cenakelkerk

Preek voor de Openbaring van de Heer 2021                                               Herwi Rikhof

Ef. 3,2-3a.5-6 / Mat. 2,1-12

 

Inleiding

Vandaag is de tweede stap in de kersttijd. De eerste stap is de boodschap aan het volk van Israel: de boodschap aan de herders, de getuigenis van Simeon en Hanna, twee mensen die bij de tempel horen. Vandaag komen de volkeren in beeld, de rest van de wereld. Dat is ook te merken in de gebeden van vandaag. Omdat nu de volkeren, de heidenen, wij in beeld komen, wordt dit feest in de Oosterse kerk als het kerstfeest beschouwd. Maar omdat wij in beeld komen, komt het verhaal van kerstmis ook dichter bij, misschien wel ongemakkelijk dichterbij.

Preek

De sticker zit nog op een sponning naast de deur, de sticker met de letters C M B en het getal 20 voor die letters en het getal 20 na die letters. Ik weet dat hier op de Landstichting diezelfde letters en getallen, maar ook met andere getallen op de posten van deuren staan. Die letters verwijzen naar de voornamen van de drie koningen, Caspar, Melchior en Balthasar, maar op de sticker of op de posten van de deur verwijzen ze ook naar drie woorden in het latijn die samen een gebed vormen: Christus mansionem benedicat, moge Christus dit huis zegenen.

Het is ook een gewoonte hier in de kerk krijtjes te zegenen die mensen mee kunnen nemen om die drie letters met het jaartal op hun deur aan te brengen, zoals we dat ook altijd op de deuren van deze kerk doen. Door de coronacrisis moeten we die traditie een beetje aanpassen. Ik zal straks wel die letters en cijfers op het bordje zetten dat op  de deuren van onze kerk komt te hangen, maar krijtjes voor thuis dit jaar niet zoals we gewend zijn. Ik zal ze wel wijden en dan in de grote plastic box zetten, waar ook de boekje voor de zondagen in liggen. Als u wilt en in de buurt bent, kunt u dan een krijtje meenemen en die letters met de cijfers 20 21 ergens opschrijven.

Aan dit kleine voorval kun je zien dat tradities een onderdeel van ons leven zijn en ook hoe levendig en lenig tradities kunnen zijn. In de afgelopen weken is het feest van vandaag niet de enige keer dat we ons bewust worden van tradities of gewoontes. Vanaf de intocht van Sinterklaas, waren er telkens momenten  waarop we vanwege de coronacrisis, ook moesten nadenken wat we met die tradities en gewoontes moesten en konden doen. Geen zwarte Piet, meer lichtjes, een grotere kerstboom, kerststal eerder, vuurwerk niet, beperkt bezoek wel.

Dat gebruik om die drie letters met het jaartal op de deur aan te brengen is een onderdeeltje van veel tradities rond het verhaal van de wijzen. Dat verhaal heeft aanleiding gegeven tot veel tradities: kinderen die als koningen verkleed langs de deuren gaan, een koek met een boon en ook tot tradities in de kunst. Van eenvoudige afbeeldingen van drie mannen met geschenken tot grootste schilderingen van drie koningen in rijke kleding, van verschillende leeftijden, komend uit de drie continenten, die toen bekend waren Europa, Afrika en Azië, en dan niet alleen, maar met een uitgebreide entourage van bedienden en kamelen en paarden. Vaak prachtige interpretaties van dat alle volkeren, de hele wereld, jong en oud het Woord van God kunnen horen.

Dat verhaal van de wijzen lezen we nu zoals het verhaal van de herders en het verhaal van Hannah en Simeon, zoals alle verhalen en teksten in deze kersttijd gelezen hebben in een tijd die donker en dreigend is. Dan vallen andere aspecten op dan in andere tijden. Wat valt nu op in dat verhaal?

Dat ook in dit verhaal een spanning zit, een conflict, zoals in alle andere verhalen die we in deze kersttijd horen. Een spanning tussen enerzijds koning Herodes en alle religieuze autoriteiten en anderzijds die wijzen uit het oosten. Een gelaagde spanning, want het gaat allereerst om een spanning tussen eigen mensen en vreemdelingen. Herodes is dan wel geen afstammeling van David en is er neergezet door de Romeinse bezetters, maar hij heeft wel de tempel verfraaid om in de gunst te komen van de Joden. In het verhaal doet hij geen vergeefs beroep alle hogepriesters en Schriftgeleerden. Integendeel. En heel Jerusalem is verontrust met hem. Duidelijk die ene kant. De andere kant zijn de buitenlanders, vreemden, die wijzen uit een andere streek, uit een andere cultuur, een andere godsdienst zelfs.

Maar onder die uiterlijke spanning gaat nog een andere, innerlijke spanning schuil. En dat heeft te maken met informatie en hoe men daar mee omgaat. Die wijzen komen met een vraag op basis van wat ze gezien hebben, een ster. Ze zijn nieuwsgierig, ze zijn op onderzoek uitgegaan en wanneer ze een antwoord gekregen hebben, gaan ze er mee aan het werk, gaan ze verder zoeken. De anderen hebben dezelfde informatie, maar doen niets. Herodes niet en ook de anderen niet. Voor alle duidelijkheid: het gaat niet om een praktisch probleem, te grote afstand of zo: Bethlehem ligt op loopafstand van Jerusalem. Door de muur die gebouwd is, is dat nu niet meer zo. Maar toen wel: makkelijk te bereiken. De mensen van de godsdienst, de dragers van het geloof, de andere kant, blijven zitten waar ze zitten. Ze gebruiken de Schriften niet om God te zoeken, ze gebruiken hun inzichten niet om de Messias te vinden. Ze doen niets.

Wij zijn dragers van het geloof, wij lezen de Schrift, wij hebben informatie over de Messias, de Christus, wij hebben de woorden van Jezus, wij bidden zijn gebed, wij doen wat hij gevraagd heeft door elke keer zijn Laatste Avondmaal te herinneren. Maar wat doen we met die kennis, met die inzichten, die ervaring? Gebruiken we die zoals Herodes en de hogepriesters en Schriftgeleerden om te blijven zitten waar we zitten, of gebruik we die op de manier van die wijzen, die op pad gaan om de Messias te vinden in een omgeving die ze niet hadden verwacht, bij mensen die ze normaal over het hoofd zien. Gebruiken wij die kennis, die inzichten om Christus te zoeken, zijn ster te volgen in deze donkere tijd.  Zijn wij, om in termen van de apostel Paulus te spreken, echt mede-erfgenamen, echt medeleden, echt mededeelgenoten van de belofte en gedragen we ons daarnaar?

Mag Christus ons huis zegenen?

 

Meer nieuws

Overweging 2e zondag door het jaar 2021 Cenakelkerk

  17 januari 2021 2e zondag door het jaar    […]

Leesgroep Borgman start 4 februari

Erik Borgman schreef “Alle dingen Nieuw, een theologische visie voor […]

Zaterdagavondviering 18.30 uur via YouTube kanaal Ontmoetingskerk

Op zaterdagavond om 18.30 uur vindt er in onze parochie […]

Overweging, 17 januari, 2e zondag door het jaar 2021 B door pastoor Jacques Grubben.

‘Het is weer groen’, zei een van onze priesterdocenten op […]

Week van Gebed voor Eenheid van start op zondag 17 januari, thema: #blijfinmijnliefde

#blijfinmijn­liefde. Dat is de oproep die in 2021 centraal staat […]