Preek voor het octaaf van Kerstmis 1 januari 2022 Cenakelkerk

Preek voor het octaaf van Kerstmis 1 januari 2022                                                   Herwi Rikhof

Gal. 4,4-7 / Lc. 2,16-21

 

Een van de films die het afgelopen jaar uitkwam en die toen voor veel commentaar zorgde en die ook wel in de lijstjes van de beste films van het afgelopen jaar voor kwam, was de nieuwe verfilming van Westside Story. Het origineel kwam uit toen ik op de middelbare school zat. De muziek was aanstekelijk en hoewel we geen gangs, geen bendes op school hadden, was toch die gedanste gevechtsscènes een van de grote favorieten en natuurlijk Maria. Onze Engelse leraar zorgde er wel voor dat we wisten dat het een moderne versie was van een toneelstuk van Shakespeare, Romeo and Juliet, over twee jonge mensen die op elkaar verliefd worden ook behoren ze tot rivaliserende families. In een beroemde monoloog mijmert Juliet over de naam. Als Romeo nu een andere naam, een andere achternaam had gehad, zou er geen probleem zijn. Wat betekent een naam nu eigenlijk? Dat wat we een roos noemen, geurt toch even heerlijk als we die bloem een andere naam zouden geven. ‘What’s in a name.’

Wel begrijpelijk die mijmerij, maar ook niet reëel. Het maakt wel wat uit welke naam je draagt en hoe je iets of iemand noemt kan vergaande gevolgen hebben. Hoe gevoelig dat ligt en dus ook hoe belangrijk namen en benamingen zijn bleek de afgelopen tijd toen uitlekte dat in een stuk van een lid van de Europese commissie over ‘inclusieve communicatie’ o.a. stond dat de term ‘kerstmis’ vervangen moest worden door ’feestdagen’. En toen de vorige week de kerstwens van de jongerenorganisatie van een politieke partij die ik liever niet noem bekend werd waarin de term joelfeest gebruikt werd, een term die in Nazi-Duitsland gepropageerd werd om Kerstmis te vervangen, leverde dat ook enige commotie op, om het maar zachtjes uit te drukken.

Bij de voorbereiding op de doop vraag ik de ouders ook altijd waarom ze hun dochter of zoon deze naam, deze namen gegeven hebben. De antwoorden zijn heel verschillend, soms hebben ze een naam, gekozen omdat ze het een mooie naam vinden, soms is het een naam die in de familie vaker voorkomt, soms naar iemand bekend van sport of film, soms zit er een heel verhaal achter. Maar nooit hebben ze die naam zomaar gekozen. Elke naam heeft een betekenis.

Wanneer de engel van de Heer aan de priester Zacharia verschijnt in de tempel en hem aankondigt dat zijn vrouw Elisabeth, die al op leeftijd is, een zoon zal baren zegt de engel ook dat ze hem de naam Johannes’ moeten geven. Ook bij het bezoek van de engel aan Maria noemt de engel de naam van de zoon die zij zal baren: ‘Jesus’. ‘Johannes’ betekent ‘God is genadig’ en ‘Jezus’ betekent ‘God redt’. Namen die dus ook een duidelijke betekenis hebben en die als ik dat zo kan zeggen, een programma inhouden. In de absoute die we hier in de kerk vaak gebruiken, speelt de naam van de overledene een grote rol. De naam die een kind bij de geboorte krijgt, is in zekere zin leeg. Bij het overlijden is die naam gevuld met een heel leven, met mooie en minder mooie gebeurtenissen, met voorspoed en tegenspoed, zoals ook 2021 nu gevuld is en 2022 nog praktisch leeg.

Jezus betekent dus ‘God redt’ en ik heb net gezegd dat die naam een duidelijke betekenis heeft, een programma inhoudt. Maar is dat zo? Niet als je naar het leven van Jezus kijkt en naar de discussie die hij telkens oproept door zijn doen en laten. Dat begint al bij de bekoring in de woestijn direct na de doop, waar de duivel Jezus drie invullingen van zijn leven voor houdt en Jezus die alle drie weigert en alle drie keren een alternatief kiest. En dat gaat door wanneer de schriftgeleerden hem verwijten met zondaars om te gaan en wanneer ze zeggen dat hij door de duivel duivels uitdrijft. Judas verraadt Jezus omdat hij teleurgesteld is in het gebrek aan politieke ambitie aan de kant van Jezus En zelfs na de verrijzenis vragen leerlingen Jezus wanneer hij nu het koningschap over Israël gaat herstellen. Wat betekent die naam ‘God redt’ dan? Johannes de Doper stuurt leerlingen om Jezus te vragen of hij het is die komen zou en Jezus antwoordt met: kijk maar wat ik doe en wijst dan op allerlei genezingen en besluit met ‘gelukkig die aan mij geen aanstoot neemt’.

Genezingen. Bij die verwijzing van Jezus naar wat hij doet, genezen, moet ik denken aan een beeld dat paus Franciscus in een interview voor de kerk gebruikt.

´Ik beschouw de Kerk een beetje als een veldhospitaal net na een slag. Het heeft geen zin om aan een zwaargewonde te vragen hoe hoog zijn cholesterolgehalte is en hoe het zit met zijn suikergehalte. Men moet eerst zijn wonden helen, pas nadien kan men over de rest praten. Wonden helen, wonden verzorgen… en men moet van onderuit beginnen.

Die opmerking van de paus van vóór de coronapandemie heeft door de coronapandemie, die ons maar blijft bepalen en beperken, niets aan zeggingskracht verloren. Integendeel. Precies nu kunnen we iets begrijpen van het belang dat ‘God redt’ met genezingen te maken heeft, maar dan niet alleen met puur lichamelijke genezingen, maar ook met al die andere vormen waarop we geheeld worden, moeten worden.

Als we kijken naar die genezingen van Jezus met onze situatie voor ogen, dan gaat het om onze gevoelens van onmacht en uitzichtloosheid, onze gevoelens van eenzaamheid en geïsoleerdheid, om onze gevoelens van beperktheid en tekortschieten. En niet alleen om gevoelens, maar echt om onmacht eenzaamheid beperktheid.

Als we kijken naar die genezingen van Jezus met onze situatie voor ogen, dan krijgen die drie termen die op het logo voor het synodale proces staan een verdere invulling. Onze gemeenschap moet een helende, genezende gemeenschap zijn. In onze gemeenschap moeten mensen zich betrokken voelen, niet afgeschreven. Onze gemeenschap moet dat veldhospitaal zijn waar de paus over spreekt. Hoe realiseren we dat? Dat zijn geen eenvoudige snelle antwoorden op te geven. Daar moeten we met elkaar geduldig en zorgvuldig over spreken. Zou dat geen goed voornemen zijn voor dit nieuwe jaar?

 

Meer nieuws

Leesgroep Zeven Sacramenten nu ook ‘s avonds

Met ingang van woensdag 26 januari zijn er – door […]

Preek voor de 3de zondag door het jaar 22/23 januari 2022 Cenakelkerk

Foto: Arjan Bronkhorst   Preek voor de 3de zondag door […]

Overweging, 23 januari, 3e zondag 2022 C door pastoor Jacques Grubben.

Leren openstaan voor de ‘verborgen’ betekenis van de woorden van […]

Actie Kerkbalans gestart in onze parochie, bankbetalingen zijn veilig

U hebt hiervoor een folder per post ontvangen en onder […]