Preek voor Paasmorgen 2021 Cenakelkerk

Preek voor Paasmorgen 2021                                                                                         Herwi Rikhof

Kol. 3,1-4 / Joh. 20,1-18

 

Twee keer staat ze afgebeeld in onze kerk, de apostel van de verrijzenis, Maria Magdalena. Op de muur daar achter en in de kapel daarnaast. Op de muur staat ze alleen, heeft Piet Gerrits de ontmoeting geschilderd die we net gehoord hebben, de ontmoeting van Maria Magdalena met de ‘tuinman’, met de verrezen Heer op paasmorgen. In de kapel heeft hij geschilderd dat Maria teruggaat naar de leerlingen om de blijde boodschap van de verrijzenis te vertellen. Zij is de vrouw die trappen oprent naar de andere vrouwen. Dat heeft Piet Gerrits gecombineerd met de Emmaüsgangers die terug keren op paasavond en met het verhaal van de verrezen Heer die zelf binnenkomt op paasavond.

Op deze vroege Paasmorgen wil ik even stil blijven staan bij de ontmoeting van Maria met de verrezen Heer op Paasmorgen. Ik heb net meer gelezen uit het evangelie van Johannes dan staat voorgeschreven. Volgens het directorium eindigt de evangelie-lezing vandaag met Petrus en Johannes die nog niet begrepen hadden wat er geschreven stond, namelijk dat hij uit de doden moest opstaan. Het is jammer zo te eindigen en die belangrijke ontmoeting vanmorgen niet te horen. Die ontmoeting horen we trouwens ook niet een ander keer. Dat dit gedeelte nooit in een zondagse viering wordt gelezen is echt onbegrijpelijk en een fout. Het past ook niet bij die titel die de huidige paus haar gegeven heeft  apostel van de apostelen, een eeuwenoude titel die minstens terug gaat op Thomas van Aquino. Goed, door het hele verfhaal te lezen van paasmorgen volgens Johannes lezen we iets meer dan gewoonlijk. Maar het is ook Pasen.

Johannes vertelt het verhaal van wat Maria Magdalena op Paasmorgen meemaakt en Johannes vertelt nooit een verhaal zo maar, zonder dubbele bodems. Het lijkt wel op een verhaal van een toevallige ontmoeting, waarbij de een ontdekt dat die onbekende toch niet een onbekende is, – ken je me niet meer? – maar Johannes geeft aan dat gewone herkenbare gegeven een draai, of eigenlijk meerdere draaien, drie voor zover ik kan zien.

Allereerst de tuinman. .Je kunt die verwijzing naar de tuinman als een gewone verwijzing lezen: als iemand die je verwacht in zo’n omgeving, zoals je ook aanneemt dat iemand die achter een kassa zit of de vakken vult bij dat bedrijf hoort. Maar je kunt dit verhaal ook lezen als een verhaal uit die grote Heilige Schrift en dan roept tuinman het begin van alles op, de schepping, waarin God de eerste mens in een tuin plaatst. De tuin de oorspronkelijk plek is van de eerste mens: een plek van overvloed, een plek van schoonheid, waarin de gang van de seizoenen te zien is. Niet de woestijn, niet de zee, zelfs niet de bergen, maar de tuin is de oorspronkelijke plek voor de mens. Dat de mens uit die oorspronkelijke plek verdreven is, is de tragiek van ons menselijk bestaan, dat de mens terugverlangt naar die mooie oorsprong is de motor van zoveel idealen en van ongelooflijke inzet. Dat klinkt allemaal mee wanneer Johannes spreekt over de tuinman ie de verrezen Heer blijkt te zijn. Paulus spreekt niet voor niets over Jezus Christus als de tweede Adam.

Vervolgens: omdraaien. Maria draait zich om naar die tuinman. Je leest er gemakkelijk overheen Maar wat Johannes daar schrijft kan niet, klopt niet. Maria keert zich af van de engelen en keert zich toe naar die tuinman. En als die dan haar naam noemt, keert zij zich weer om. Maar ze stond al toegekeerd naar die tuinman. Maakt Johannes daar een fout, heeft hij vergeten wat hij een paar zinnen daarvoor schreef, lied zijn geheugen hem in de steek, of zoals dat nu eet had hij een verkeerde herinnering ? Ik denk van niet Johannes is een te zorgvuldige schrijver? Hoe moet je dat begrijpen? Door te zien dat Maria alleen is, alleen staat, zich geïsoleerd voelt en ook zich geïsoleerd maakt. Ze stelt vragen aan de engelen, maar wacht niet eens op een antwoord. Ze stelt vragen aan de tuinman, maar een antwoord op die vraag zal waarschijnlijk haar isolement ook niet doorbreken. Wat haar isolement wel doorbreekt is geen antwoord op de vraag naar informatie, maar het noemen van haar naam, het raken van haar kern, van wie zij is.

Tenslotte houd me niet vast. Dat staat in de vertaling die we net gehoord hebben, en dat een betere vertaling dan de Latijnse tekst die meestal wordt gebruikt als een titel voor fresco’s en schilderingen van die ontmoeting: noli me tangere, raak me niet aan. Die vertaling is niet zo goed, omdat een week later – we horen dat volgende week – Jezus Thomas juist vraagt hem aan te raken. Maakt Jezus een verschil tussen vrouwen en mannen.? Dat zou je kunnen denken, maar dat klopt niet met wat we uit het evangelie weten van de omgang van Jezus met vrouwen, die juist kritiek opriep, net zoals zijn omgang met tollenaars. Jezus doorbrak allerlei maatschappelijke conventies.

‘Houd me niet vast’ klopt ook met daarop volgt: want ik ben nog niet opgestegen. Maar ook hier gaat het om meer dan een soort opmerkingen dat je de bus nog moet halen of al laat bent voor een afspraak. Houd me niet vast leg ik uit met dat beeld dat we deze afgelopen veertigdagen hebben mee gedragen, en dat de hele tijd als screensaver op mijn computer heeft gestaan: die handen van Rodin. Die twee handen die elkaar niet raken, maar wel samen een ruimte scheppen, een ruimte die zoals de titel van het beeld aangeeft, de kathedraal, een ruimte is vol mysterie.

Dat mysterie is dat God ons ruimte geeft, niet dwingt, niet forceert. Maar dat vraagt van ons dat wij God niet dwingen, niet forceren, God de ruimte geven Het mysterie van ons geloof is dat God ons de ruimte geeft als wij God de ruimte geven.

‘Houd mij niet vast’ is wat de verrezen Heer tot Maria Magdalena zegt, en in haar tegen alle gelovigen, ook tegen ons.

Meer nieuws

Overweging, 11 april, 2e zondag Pasen 2021 B door pastoor Jacques Grubben

Bij het horen van de lezingen gaan mijn gedachten terug […]

Roepingenzondag 25 april 2021: ‘Wees niet bang, kom dichterbij’

Op zondag 25 april viert de R.-K. Kerk de 58e Wereldgebedsdag […]

Vieringen Cenakelkerk in de Paastijd

Zaterdag 10 april 17.00 uur Beloken Pasen Eucharistieviering met zang […]

Preek voor de Paaswake 2021 Cenakelkerk

Preek voor de Paaswake 2021            […]

Preek Witte Donderdag 2021 Cenakelkerk

Preek Witte Donderdag  2021              […]